Recenzja filmu "Księga ocalenia"

Michał Kowalski

W ostrym, bezlitosnym słońcu samotny wędrowiec przemierza to, co niegdyś, przed wielkim „rozbłyskiem” było Stanami Zjednoczonymi. Wyrastające znikąd na pustyni złamane szkielety wiaduktów, drogi-widma po których od lat nie jechał samochód, las uschłych drzew. Tu człowiek naprawdę jest człowiekowi wilkiem, wartość ma to czego można użyć lub co można zjeść, a dla dobra tak ekskluzywnego jak butelka szamponu można zabić. Książki– relikty minionych dni – to śmieci... oprócz jednej.

Film braci Hughes zaczyna się naprawdę intrygująco, wyprane z kolorów kadry, brutalna walka o przetrwanie w nieprzyjaznym środowisku i bezimienny, ale za to twardy jak skała i piekielnie skuteczny w walce bohater... nieźle. Po chwili uczucie zaciekawienia ustępuje przeświadczeniu, że to już gdzieś było, że znamy tę historię od początku do końca – samotny wędrowiec, od lat błąkając się po drogach i bezdrożach, realizuje misję otrzymaną od tajemniczego głosu podczas mistycznego objawienia. Okoliczności i różnica celów zmusza go do konfrontacji z hordą łamignatów pod wodzą geniusza zła z twarzą Gary’ego Oldmana. Carnegie bowiem zainteresowany jest posiadaniem nie byle tomiszcza – w grę wchodzi właśnie TA książka, którą tytułowy Eli niesie i za której wskazówkami podąża. Reszty nietrudno się domyślić.

Oglądając ten film czuć powiew niezdecydowania, pewnego braku koncepcji. Ani to produkt dla niewymagającego widza – klasyczna jatka w kostiumie „Mad Maxa”, z Denzelem-twardzielem broniącym przekonań i pięknej kobiety, ani film mający poważniejsze nieco pretensje do pokazania świata złamanego, w którym wiara w ludzkość, zasady, moralność może zostać ocalona i przywrócona. W Księdze Ocalenia, wyszło coś pomiędzy. Zostały zatem świetnie sfilmowane sceny walki, połączone z pseudoreligijnym patosem, kapitalnie stworzona przestrzeń i dziecinnie banalne gesty bohaterów.

Tak naprawdę historia trzyma się na słowo honoru, a punkty zwrotne scenariusza rozmieszczono chyba z linijką w ręku, bo naprawdę nic w „Księdze...” nie ma szans widza zaskoczyć. Postapokaliptyczna wizja ostatniego sprawiedliwego, który niesie z sobą (a właściwie w plecaku) mądrość ludzkości staje się miksem motywów i pomysłów które widzowie znają już od filmów Sergio Leone do „Smażonych zielonych pomidorów” – w imię starej zasady, że widz lubi to co już zna.

Najmocniejszym punktem filmu są z całą pewnością zdjęcia – świetne kompozycje fotograficzne zrealizowane w znacznie zredukowanym nasyceniu kolorów i mocnym zaakcentowaniu czerni i cieni. Jest w tym sposobie filmowania pewna niesamowitość, coś co buduje atmosferę świata po katastrofie, czyniąc filmową przestrzeń pustą, obcą i przez to wiarygodną dla całej historii. Szkoda, że nawet ten element nie broni widza przed nachalnością efektu finalnego.

Zwracając uwagę na kreacje aktorskie warto przyjrzeć się uważnie aktorom drugiego planu – pojawiają się tu bowiem nie lada smaczki. A to zza lady wyskoczy Tom Waits jako złota rączka z handlowo-łotrzykowskim zacięciem, a to znany z roli Tytusa Pullo w serialu „Rzym” Ray Stevenson, okaże się prawą ręką Carnegiego. Jednak jeżeli chodzi o protagonistów, ani religijny desperado-Eli, ani jego adwersarz nie zwalają z nóg. Gary Oldman jako Carnegie zachowuje się jakby ciągle tkwił w roli z „Piątego Elementu”. Washington, mimo sporej krzepy i umiejętnie zadawanej przemocy, przyjmuje raczej cierpiętniczo-mnisią postawę – kontynuuje pielgrzymowanie przekonując wciąż siebie samego, że jego misja jest najważniejsza. Sądzę, że znacznie trudniej przekonać o tym widzów.